CZECHYPODRÓŻUJĘ

Język czeski. Nie wsiadajcie do poruchanego autobusu!

Joanna557 views
Praha Náplavka Znak na ścieżce pieszo-rowerowej

Uwaga! Pozor! Tekst zawiera treści niecenzuralne i jest przeznaczony tylko dla osób pełnoletnich.

Poruchaným autobusem zbyt daleko nie zajedziecie. Jeśli spróbujecie šukat (szukać), nie znajdziecie. Co najwyżej narazicie się na policzek lub salwę śmiechu. Pytając z kolei o drogę na záchod (zachód), traficie wprost do toalety. Bądźcie tu mądrzy! Język czeski jest dla Polaków zarówno źródłem rozrywki, jak i wielu nieporozumień. Śmieszy nas to usilne zdrabnianie, liczne słowa i wyrażenia oraz samo brzmienie. Krążą o nim zabawne legendy, często jednak rozmijające się z prawdą. Polacy wybierający się do Czech często wychodzą z założenia, że polski wystarczy. Myślę, że warto jednak przyswoić sobie podstawowe czeskie zwroty. Choćby z grzeczności. Mini słowniczek znajdziecie w tym wpisie. Intuicyjne używanie języka czeskiego prowadzi do wielu nieporozumień. Często zabawnych. Humorystyczny i edukacyjny. Taki jest ten wpis.

Czeski mini słowniczek

Wspominałam już, że jestem językowym świrem. Oprócz regularnej nauki, przy okazji każdego zagranicznego wyjazdu, zgłębiam podstawowe zwroty danego języka. Piętrzą się u mnie rozmówki słowackie, chorwackie, włoskie, szwedzkie, hiszpańskie, …mogłabym jeszcze długo wymieniać. Oczywiście niektórzy wychodzą z założenia, że dogadają się rękoma i nogami. Proszę bardzo. Jednakże podstawowe zwroty warto znać. Chociażby z grzeczności. Od razu zyskujemy +10 do wizerunku. Nawet jeśli język obcy jest tak podobny do naszego. Jak w przypadku czeskiego. Łapcie grzecznościowe podstawy. Choć ciężko mi na sercu widząc tak okaleczony język, przygotowałam dla Was również wymowę. …bo przecież bez niej ani rusz!

CZESKI CZESKA WYMOWA POLSKI
Dobrý den! dobri den Dzień dobry!
Hezký den! hezki den Miłego dnia!
Dobré ráno! dobre rano Dzień dobry! (o poranku)
Dobrý večer! dobri weczer Dobry wieczór!
Dobrou noc! dobrą noc Dobranoc!
Ahoj! ahoj Cześć! (na przywitanie)
Čau! czau Cześć! (na przywitanie/pożegnanie)
Děkuji. dziekuji Dziękuję.
Dík. dzik Dzięki.
Prosím. prosim Proszę.
Není zač. neni zacz Nie ma za co.
Promiňte. promińte Przepraszam. (Excuse me)
Omlouvám se. omlołwam se Przepraszam. (I’m sorry)
Nic se nestalo. nic se nestalo Nic się nie stało.
Jmenuji se… menuji se… Nazywam się…
Těší mě. cieszi mie Miło Pana/Panią poznać.
Na zdraví! na zdrawi Na zdrowie!
Dobrou chuť! dobrą chuć Smacznego!
Nemluvím česky. nemluwim czeski Nie mówię po czesku.
Mluvíte anglicky? mluwite anglicki Czy mówi Pan/Pani po angielsku?
Můžu prosit jídelní lístek? mużu prosit jidelni listek Czy mogę poprosić menu?
Dám si… dam si Poproszę… (w restauracji)
Výborné! viborne Fantastyczne! (o jedzeniu)
Můžu prosit účet? mużu prosit uczet Czy mogę poprosić rachunek?
Budu platit kartou. budu placit kartą Będę płacić kartą.
Budu platit v hotovosti. budu placit w hotowosti Będę płacić gotówką.
Guzik prawda, że jak polski!

Na Polaka czyha w Czechach mnóstwo językowych pułapek. Często wynikających właśnie z pozornego podobieństwa obu języków. Sama stałam się ofiarą już na początku mojego pobytu u Pepików. Pełna entuzjazmu wparowałam do baru, gdzie miałam spotkać się z koleżankami w celu konsumpcji najlepszych w mieście frytek. Kompanek nie znalazłam, a barman spojrzał na mnie pytającym wzrokiem. Pod wpływem emocji i pośpiechu stworzyłam polsko-czeską hybrydę „szukam kamarádky“ (šukat – pieprzyć, kamarádky – koleżanki). Śmiechu było co nie miara. To był ostatni raz, kiedy „szukałam“ czegoś lub kogoś w Czechach. Od tej pory tylko hledala jsem (szukałam). Język czeski obfituje w polsko brzmiące słowa. Często jednak znaczą coś zupełnie innego. Poniżej te, które aktualnie przychodzą mi do głowy.

CZESKI CZESKA WYMOWA POLSKI
šukat szukat pieprzyć
sklep sklep piwnica
květen kwieten maj
barák barak budynek
nápad napad pomysł
dívka dziwka dziewczyna
lístek listek bilet
čerstvý czerstwy świeży
nepřítomný neprzitomni nieobecny
záchod zachod toaleta
chudý chudi ubogi
suchý suchi wytrawny (ale także suchy)
dík dzik dzięki

Moja nauka języka czeskiego była naprawdę zabawnym procesem. Na początku próbowałam używać go intuicyjnie, stosując kalki z języka polskiego. Dlaczego? Wydawało mi się, że to się sprawdza. I tak na przykład przez kilka miesięcy wprawiałam współpracowników w osłupienie wskazując na szafę z artykułami biurowymi mówiąc, że w środę znajdą to, czego potrzebują. Střed to po czesku środek. Wydedukowałam więc, że w środku będzie zapewne ve středu. Myliłam się i to jak bardzo! Ve středu to po prostu w środę! <facepalm> Natomiast w środku to po czesku uprostřed.

Ależ ten język czeski zabawny!

Na początku mojej czeskiej przygody zwijałam się ze śmiechu słuchając Czechów. Myślę, że dla Polaków to dość naturalna reakcja na brzmienie tego języka. Używając go na co dzień „uniewrażliwiłam” się jednak. Na szczęście. Inaczej ciężko byłoby robić interesy z Czechami. Są jednak takie słowa, które do dzisiaj wywołują uśmiech rozbawienia na mojej twarzy. Humorystyczne zestawienie poniżej.

CZESKI CZESKA WYMOWA POLSKI
poruchaný poruchani zepsuty
ohleduplný ohleduplni taktowny, rozważny
bydlení bydelni mieszkanie
ryhlík ryhlik pociąg pospieszny
tvrdohlavý twyrdohlawi uparty
divadlo dziwadlo teatr
divák dziwak widz
kalhotky kalhotki majtki
esemeska esemeska SMS
cedéčko cedeczko płyta CD
pozor pozor uwaga
zmrzlina zmyrzlina lody
párek v rohlíku parek v rohliku hot dog
Czeskie wpadki językowe to moja specjalność

Do wybuchów śmiechu dochodziło również ze strony Czechów. Taka tam reakcja na moje językowe wpadki. Zdarzało mi się na przykład mylić podobnie brzmiące słowa. Ni z tego, ni z owego koledzy z pracy mogli usłyszeć z moich ust oznajmienie, że mam kotleta. Najpierw wywoływało to konsternację, a po dodatkowych wyjaśnieniach rozbawienie. Kotlet to po czesku řízek (czyt. rzizek). Na kotleta mam wprawdzie ochotę bardzo często, bo klasyczny ze mnie mięsożerca, ale tym razem byłam po prostu spragniona. A że pragnienie po czesku to žízeň (czyt. żizeń), to wyszło, jak wyszło…

Innym razem na biznesowym spotkaniu, niczego nie podejrzewając, wymieniłam ze sobą słowa žena i ženská. Największy gracz na rynku, po prezentacji wprowadzanego właśnie na rynek nowego produktu, usłyszał ode mnie coś w stylu: „baby będą to kochać” (ženské budou to milovat). Rozbawiona koleżanka dała mi po meetingu radę na przyszłość, żeby omijać babę, czyli ženskou na korzyść ženy, czyli kobiety. Ot taki język czeski.

Jak już wspomniałam intuicyjne używanie języka czeskiego przez Polaków może być również pasmem nieporozumień. Przeżyłam to na własnej skórze. Aż włos zjeżył mi się na głowie. Wpadka miała miejsce, gdzieżby indziej, w pracy. Dowodziłam dużym projektem i właśnie miałam podsumować współpracę z nowym, lokalnym supervisor’em. Do głowy przyszło mi jedno wyrażenie, które słyszałam już kilkakrotnie. „Wypaliłam”, że ta osoba má to na haku. Byłam przekonana, że oznacza to coś w stylu trzyma to pewną ręką. Zamarłam, kiedy zobaczyłam miny moich rozmówców. Wiecie co genialnego „chalpnęłam”? „Nasz nowy supervisor ma to w dupie”. Pozwólcie, że powstrzymam się od dalszego komentarza…

Znak drogowy w języku czeskim

Dachowy obsraniec?!

Nie chcem, ale muszem” wspomnieć o legendach, które krążą o języku czeskim, a są naprawdę godne politowania. Jakby język czeski sam w sobie był mało zabawny. 😉 Ile razy słyszeliście, że gołąb to dachowy obsraniec, a „Zaczarowany flet” to „Zahlastana fifulka”? Czeski holub z dachowym obsrańcem wiele wspólnego nie ma, tak samo jak „Kouzelná fletna” z „Zahlastanou fifulkou”. Jeśli chodzi o osławionego drevniho kocura, to już nikt nie wie, po jakiemu to jest. Polacy przypisują tę nazwę czeskiej veverce. Czesi polskiej wiewórce. W cały precedens zamieszani są także Słowacy, którzy gorączkowo poszukują pochodzenia tego słowa. Szkoda gadać…

Czeski język – łatwy język? Wcale a wcale! Bądźcie ostrożni, co mówicie. Śmiejecie się z języka czeskiego? Czesi odwdzięczą się tym samym, gdy tylko usłyszą Wasz polski. Jeśli wybieracie się w odwiedziny do państwa piwa i knedlików (o czeskiej kuchni poczytacie tutaj), opanujcie chociaż grzecznościowe podstawy. Ułatwi i uprzyjemni Wam to obcowanie z tubylcami. Teraz, gdy umiecie już co nieco, możecie zaplanować swój wyjazd. Polecany plan zwiedzania tu i tu. Cytując youtube’owego klasyka „Mam nadzieję, że pomogłam.” 😉